ميرزا حسن حسينى فسايى

1270

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

كلار : 1 فرسخ و نيم جنوب « بيدشهر » است . كلون : 10 فرسخ ميانه شمال و مشرق « بيدشهر » است . كورده : نيم فرسخ جنوب « بيدشهر » است . مارمه : 3 فرسخ ميانه شمال و مشرق « بيدشهر » است . هرم : 7 فرسخ ميانه شمال و مغرب « بيدشهر » است . هود : 1 فرسخ مغرب « بيدشهر » است . هيرم : 2 فرسخ ميانه شمال و مشرق بيدشهر است . [ 16 ] - بلوك بيضا ميانه شمال و مغرب شيراز است . درازى آن از « بورنجان » تا « كوشك » 8 فرسخ ، پهناى آن از قريه « چنچكلو » تا قريه « تنگ خياره » از سه فرسخ بيشتر ، محدود است از جانب مشرق به بلوك رامجرد و از سمت شمال باز به رامجرد و كام فيروز و از جانب مغرب به اردكان « 1 » و از طرف جنوب به حومه شيراز و اين بلوك را براى اين بيضا گويند كه لشكر عرب چون سپاه عجم را شكست داد بر كوهى كه مشرف به اين بلوك بود برفتند و قلعه و دهات آن را سفيد بديدند براى آنكه خاك اين صحرا مايل به سفيدى است « 2 » ، آن را بيضا گفتند و تاكنون به اين نام باقى است . از بلوكات سردسير فارس است . هواى آن از سردى مايل به اعتدال است ، شكار آن بز و پازن و قوچ و ميش كوهى ، كبك و تيهو و در زمستان مرغابى است و عموم كشت آن گندم و جو و شلتوك و پنبه و كنجد و كرچك ، در بعضى از دهات آن ، زراعت خشخاش دارند ، آبش از چشمه و بعضى از قنات و در جانب جنوب و مشرق اين بلوك ، مرغزارى است « 3 » مشهور به « قرق بيضا » به مسافت سه فرسخ درازا و نزديك به فرسخى پهنا ، چراگاه شش ماه از سال اسبهاى ديوانى و توپخانه شيراز است ، چمن و مرغ آن از زانو بگذرد و در بعضى نوشته‌ها گفته‌اند نام قديمى اين بلوك « نسايك » بود و نام قصبهء آن شهر ، « مليون » كه اكنون جاى آن شهر را جز اهل بيضا ندانند و در آن جاى آجر پاره‌ها « 4 » كه نشان آبادى و عمارات عاليه بود فراوان ريخته است و تاكنون در بعضى از جايهاى آن آثار باروى آن شهر باقى است و داخل اين شهر خراب را زراعت كنند و قريه‌اى كه پهلوى اين شهر است « مليان » گويند و قصبه حاليه اين بلوك تل بيضاست « 5 » به مسافت شش فرسخ از شيراز دور افتاده است . و از نواحى بيضا ، علما و مشايخ برخاسته است مانند :

--> ( 1 ) . در متن : ( ارده‌كان ) . ( 2 ) . ( تربت سفيد دارد بدان سبب بيضا خوانند ، گشتاسف بن لهراسب كيانى ساخت . ) نزهة القلوب ، ص 122 و فارسنامه ابن بلخى ، ص 128 . ( 3 ) . ( مرغزار شيدان ) و ( مرغزار بيضا ) نزهة القلوب ، ص 135 . ( 4 ) . در متن : ( پارها ) . ( 5 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 336 و ر ك : فرهنگ جغرافيائى ، ج 7 .